خانه/مجله/بازار انرژی
بازار انرژی ساخت نیروگاه خورشیدی را عقب بیندازیم؟ هزینهٔ یک سال صبر در تورم
۱۴۰۵/۰۷/۲۴ · ۷ دقیقه مطالعه
کوتاهترین جواب: برای نیروگاه پشتبامی ۱۰۰ کیلوواتی، اگر قیمت تجهیزات همپای سود سپرده گران شود، یک سال صبر حدود ۹۰۰ میلیون تومان خرج دارد؛ و اگر تندتر گران شود، بیشتر. صبر فقط وقتی منطقی است که مطمئن باشید قیمت تومانی تجهیزات در آن یک سال دستکم حدود ۱۰ واحد درصد کندتر از سود سپرده بالا میرود.
این مقاله فرمول این هزینه را میدهد تا با عدد خودتان حسابش کنید.
هزینهٔ صبر از دو بخش ساخته میشود
فرض کنید سرمایهٔ ساخت را دارید و دو راه پیش رویتان است: امروز بسازید، یا پول را یک سال در سپرده بگذارید و سال بعد بسازید. یک سال بعد، دو نفر را مقایسه کنید:
- کسی که امروز ساخت، نیروگاه دارد و یک سال درآمد هم گرفته است.
- کسی که صبر کرد، پولش با سود سپرده بزرگتر شده، ولی ساخت همان نیروگاه هم گرانتر شده است.
از سال بعد به بعد هر دو یک نیروگاه دارند. پس تمام تفاوتشان همین یک سال است:
هزینهٔ یک سال صبر = سود خالص سال اول + سرمایه × (رشد قیمت تجهیزات − سود سپرده)
بخش اول همیشه مثبت است: سالی که نیروگاه نداشتید، برنمیگردد. بخش دوم بسته به اینکه قیمت تجهیزات سریعتر از سپرده بالا برود یا کندتر، مثبت یا منفی میشود.
یک سال صبر برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی
پشتبامی در کرمان، سرمایهٔ حدود ۹٫۸ میلیارد تومان، فروش تضمینی، سود خالص سال اول حدود ۹۲۸ میلیون تومان. سود سپرده و رشد قیمت تجهیزات سناریو هستند، نه پیشبینی:
| رشد قیمت تومانی تجهیزات در یک سال | سود سپرده | هزینهٔ یک سال صبر | نسبت به سرمایه |
|---|
| ۱۰٪ | ۲۵٪ | صبر حدود ۵۴۰ میلیون تومان به نفع شماست | −۵٪ |
| ۲۰٪ | ۲۵٪ | حدود ۴۴۰ میلیون تومان | ۵٪ |
| ۳۰٪ | ۳۰٪ | حدود ۹۳۰ میلیون تومان | ۱۰٪ |
| ۳۰٪ | ۲۵٪ | حدود ۱٬۴۲۰ میلیون تومان | ۱۵٪ |
| ۴۰٪ | ۲۵٪ | حدود ۲٬۳۹۰ میلیون تومان | ۲۴٪ |
ردیف اول تنها حالتی است که صبر میارزد: قیمت تجهیزات ۱۵ واحد درصد کندتر از سپرده بالا برود. نیروگاه پشتبامی با خرید تضمینی سالانه حدود ۹٫۵ درصد سرمایهاش را برمیگرداند؛ اگر فاصلهٔ سود سپرده و گرانشدن تجهیزات از این بیشتر باشد، پول در بانک یک سال جلو میافتد. ولی هر سناریویی که تجهیزات در آن همپای سپرده یا تندتر گران شوند، صبر را گران میکند.
دو سال صبر با رشد ۳۰ درصدی تجهیزات و سپردهٔ ۲۵ درصدی، حدود ۳٫۱ میلیارد تومان خرج دارد: نزدیک یکسوم سرمایه.
یک سال صبر برای نیروگاه یک مگاواتی
با فروش در بورس انرژی به نرخ حدود ۹٬۵۰۰ تومان:
| رشد قیمت تجهیزات / سود سپرده | ۱ مگاوات پشتبامی (سرمایه حدود ۹۸ میلیارد) | ۱ مگاوات زمینی (سرمایه حدود ۱۰۵ میلیارد) |
|---|
| ۱۰٪ / ۲۵٪ | حدود ۱٫۳ میلیارد تومان | تقریباً صفر |
| ۲۰٪ / ۲۵٪ | حدود ۱۱ میلیارد تومان | حدود ۱۰٫۶ میلیارد تومان |
| ۳۰٪ / ۲۵٪ | حدود ۲۰٫۹ میلیارد تومان | حدود ۲۱٫۱ میلیارد تومان |
| ۴۰٪ / ۲۵٪ | حدود ۳۰٫۶ میلیارد تومان | حدود ۳۱٫۶ میلیارد تومان |
یک مگاوات در بورس انرژی سالانه حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد سرمایهاش را برمیگرداند. یعنی حتی وقتی تجهیزات ۱۵ واحد درصد کندتر از سپرده گران شوند، صبر تقریباً سودی ندارد، و در هر سناریوی دیگر دهها میلیارد تومان خرج دارد.
صبر کردن کی منطقی است؟
اگر فرمول بالا را برابر صفر بگذارید، شرطی به دست میآید که صبر فقط با آن به صرفه است:
قیمت تجهیزات باید به اندازهٔ «سود سال اول تقسیم بر سرمایه» کندتر از سپرده رشد کند.
| پروژه | سود سال اول نسبت به سرمایه | با سپردهٔ ۲۵٪، قیمت تجهیزات باید حداکثر اینقدر گران شود |
|---|
| ۱۰۰ کیلووات پشتبامی، خرید تضمینی | حدود ۹٫۵٪ | حدود ۱۵٪ |
| ۱ مگاوات زمینی، بورس انرژی | حدود ۱۵٪ | حدود ۱۰٪ |
| ۱ مگاوات پشتبامی، بورس انرژی | حدود ۱۶٪ | حدود ۹٪ |
در اقتصادی که قیمت تجهیزات وارداتی با نرخ ارز بالا میرود، انتظار اینکه پنل و اینورتر در یک سال به تومان خیلی کندتر از سود سپرده گران شوند، شرطبندی روی نرخ ارز است، نه تصمیم سرمایهگذاری.
سه دلیل رایج برای صبر، و جواب عددیشان
«قیمت پنل دارد ارزان میشود.» قیمت دلاری پنل در بازار جهانی در سالهای اخیر کاهش داشته است. ولی آنچه شما میپردازید قیمت تومانی است و آن را بیشتر نرخ ارز تعیین میکند تا قیمت جهانی. تازه، پنل فقط بخشی از سرمایه است؛ اینورتر، سازه، کابل و اجرا هم هستند. برای اینکه صبر بیرزد، کل هزینهٔ ساخت باید به تومان خیلی کندتر از سود سپرده گران شود.
«منتظر نرخ خرید تضمینی جدیدیم.» اگر جدول تعرفهٔ سال بعد برای قراردادهای تازه بالاتر برود، صبر بخشی از هزینهاش را پس میگیرد. ولی این افزایش باید بزرگ باشد. سود یک سال از دست رفته را امروز از دست میدهید، در حالی که افزایش نرخ در طول بیست سال پخش میشود و تورم بخش بزرگتری از آن را میخورد. پیش از صبر کردن روی چنین افزایشی، بپرسید چقدر و چه زمانی اعلام میشود. نرخ خرید برق ۱۴۰۵ نرخهای فعلی را دارد.
«هنوز همهٔ سرمایه را نداریم.» این تنها دلیلی است که واقعاً صبر را لازم میکند، و جوابش ساختن مرحلهای است. در نیروگاه پشتبامی، ظرفیت تقریباً خطی با سرمایه بزرگ میشود: هر کیلوواتی که امروز ساخته شود، با خرید تضمینی سالانه حدود ۹٫۵ درصد و با بورس انرژی حدود ۱۶ درصد قیمت خودش را برمیگرداند، چه کل پروژه باشد چه نیمی از آن. پیش از تقسیم پروژه، هزینهٔ مجوز و اتصال هر مرحله و اثر پلههای نرخ را بررسی کنید. وام نیروگاه خورشیدی ۱۴۰۵ راه دیگر است: اگر نرخ مؤثر وام از بازده پروژه کمتر باشد، ساختن با وام از صبر برای جمعکردن پول ارزانتر تمام میشود.
چرا این حساب در تورم سختتر میگیرد
در اقتصاد کمتورم، یک سال صبر فقط یک سال درآمد را عقب میاندازد. در تورم بالا، دو چیز اضافه میشود:
- تجهیزات وارداتی سریعتر از تورم عمومی گران میشوند، هر وقت ارز جهش کند.
- درآمد سالهای اول ارزشمندترین درآمد پروژه است، چون پیش از اینکه تورم قدرت خریدش را بخورد میرسد. صبر دقیقاً همین سالها را جابهجا میکند. سرمایهگذاری در نیروگاه خورشیدی در تورم نشان میدهد چرا بازده واقعی بیشتر از سالهای اول میآید.
این را با عدد خودتان حساب کنید
- سرمایهٔ لازم و سود خالص سال اول پروژه را از ماشینحساب سود نیروگاه خورشیدی بگیرید.
- سود سپردهای را که واقعاً به آن دسترسی دارید بنویسید.
- برای رشد قیمت تومانی تجهیزات در سال آینده سه عدد بگذارید: خوشبینانه، میانه و بدبینانه.
- فرمول را برای هر سه حساب کنید. اگر حتی در حالت خوشبینانه هزینهٔ صبر مثبت است، صبر نکنید؛ اگر فقط در حالت خوشبینانه منفی است، صبر یعنی شرطبندی روی همان حالت.
قدم بعدی
اگر ساخت را به خاطر بودجه، مجوز یا انتخاب تجهیزات عقب انداختهاید، بخش بزرگ این تأخیرها با یک امکانسنجی دقیق کوتاه میشود. نماد نیرو از ۱۳۸۷ در کرمان نیروگاه خورشیدی طراحی و اجرا میکند. برای بررسی اینکه با بودجهٔ امروزتان چه نیروگاهی ساخته میشود، درخواست مشاوره ثبت کنید.
پرسشهای پرتکرار
الان نیروگاه خورشیدی بسازیم یا صبر کنیم؟
در بیشتر حالتها الان. یک سال صبر هم سود همان سال را از دست میدهد و هم، اگر قیمت تجهیزات سریعتر از سود سپرده بالا برود، ساخت را گرانتر میکند. برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی پشتبامی با خرید تضمینی، صبر فقط وقتی به صرفه است که کل هزینهٔ ساخت در آن سال دستکم حدود ۱۰ واحد درصد کندتر از سود سپرده گران شود؛ با بورس انرژی، این فاصله باید از ۱۵ واحد درصد هم بیشتر باشد.
یک سال تأخیر در ساخت نیروگاه خورشیدی چقدر هزینه دارد؟
برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی پشتبامی در کرمان، بسته به رشد قیمت تجهیزات و سود سپرده، اگر تجهیزات همپای سپرده یا تندتر گران شوند، حدود ۹۰۰ میلیون تا ۲٫۴ میلیارد تومان؛ یعنی ۱۰ تا ۲۴ درصد سرمایه. برای یک مگاوات با فروش در بورس انرژی، ۱۱ تا ۳۱ میلیارد تومان.
پول را در بانک بگذاریم یا نیروگاه خورشیدی بسازیم؟
نیروگاه پشتبامی با خرید تضمینی سالانه حدود ۹٫۵ درصد سرمایهاش را برمیگرداند، و این عدد در مسیر بورس انرژی حدود ۱۶ و در خودمصرفی صنعتی حدود ۲۱ درصد است. مقایسهٔ درست با سود سپرده نیست، با سود سپرده منهای گرانشدن تجهیزات در همان مدت است، چون پولی که در بانک ماند باید سال بعد نیروگاه گرانتری بخرد.
آیا با کاهش قیمت پنل، صبر کردن بهصرفه است؟
فقط اگر کل هزینهٔ ساخت به تومان خیلی کندتر از سود سپرده گران شود. قیمت دلاری پنل در سالهای اخیر کاهش داشته، ولی قیمت تومانی بیشتر تابع نرخ ارز است، و پنل فقط بخشی از هزینه است. اینورتر، سازه و اجرا هم در قیمت نهایی سهم دارند.