در پروژههای خورشیدی زمینی، یک هزینه هست که بیشترین پراکندگی را دارد و کمتر از همه دربارهٔ آن نوشته میشود: اتصال به شبکه.
قیمت پنل را میشود استعلام گرفت و بین چند فروشنده مقایسه کرد؛ اختلافشان شاید ۲۰ درصد باشد. ولی هزینهٔ اتصال بین دو زمین در یک استان میتواند پنج برابر فرق کند — و همین تفاوت، سوددهبودن یا نبودن پروژه را تعیین میکند.
این هزینه شامل چیست
وقتی میگوییم «زمین و اتصال»، این اقلام در آن جمع شدهاند:
- زمین — خرید یا اجاره
- محوطهسازی — تسطیح، جاده دسترسی، زهکشی، حصار
- پست و تجهیزات — ترانسفورماتور، تابلوها، تجهیزات حفاظت و اندازهگیری
- خط انتقال — از نیروگاه تا نزدیکترین نقطهٔ اتصال شبکه
- مجوزها و استعلامها
از این فهرست، خط انتقال بیشترین نوسان را دارد، چون مستقیماً به فاصله وابسته است و فاصله هم به انتخاب زمین.
عدد ماجرا
در مجموع، این بخش برای نیروگاه زمینی بین ۱۵ تا ۵۵ میلیون تومان بر کیلووات جابهجا میشود — با مقدار متعارف حدود ۳۵ میلیون. برای یک مگاوات یعنی بین ۱۵ تا ۵۵ میلیارد تومان.
اثرش بر پروژهٔ یک مگاواتی زمینی در منطقهٔ پرتابش:
| زمین و اتصال (هر کیلووات) | کل سرمایه | بازده سال اول | دورهٔ بازگشت |
|---|---|---|---|
| ۱۵ میلیون تومان | ۴۸ میلیارد | ۴۴٪ | ۲٫۳ سال |
| ۲۵ میلیون تومان | ۵۸ میلیارد | ۳۶٪ | ۲٫۸ سال |
| ۳۵ میلیون تومان | ۶۸ میلیارد | ۳۱٪ | ۳٫۳ سال |
| ۴۵ میلیون تومان | ۷۸ میلیارد | ۲۷٪ | ۳٫۸ سال |
| ۵۵ میلیون تومان | ۸۸ میلیارد | ۲۳٪ | ۴٫۳ سال |
| ۸۰ میلیون تومان | ۱۱۳ میلیارد | ۱۸٪ | ۵٫۷ سال |
دو برابر و نیم شدن دورهٔ بازگشت، با تجهیزات کاملاً یکسان. همان پنل، همان اینورتر، همان تابش — فقط زمینِ دیگری.
هیچ متغیر دیگری در این صنعت چنین دامنهای ندارد. به همین دلیل، انتخاب زمین مهمتر از انتخاب تجهیزات است و وقتی که صرف چانهزنی سر قیمت پنل میشود، بهتر است صرف پیداکردن زمین نزدیکتر به شبکه شود.
سه استعلامی که قبل از خرید زمین باید بگیرید
این پرهزینهترین اشتباه رایج در این حوزه است: خرید زمین، سفارش تجهیزات، و بعد کشف اینکه اتصال ممکن نیست یا کمرشکن است.
۱. آیا فیدر یا پست منطقه ظرفیت پذیرش دارد؟ اگر نه، زمین به هر قیمتی بیفایده است.
۲. نزدیکترین نقطهٔ اتصال کجاست و چند متر خط لازم است؟ این عددی است که مستقیم در جدول بالا مینشیند.
۳. سطح ولتاژ اتصال چیست؟ تعیینکنندهٔ نوع پست و تجهیزات حفاظتی، و بخش قابلتوجهی از هزینه.
هر سه را از شرکت توزیع برق منطقه میگیرید. قبل از امضای هر قراردادی.
چرا نیروگاه پشتبامی این مسئله را ندارد
در نصب پشتبامی روی سوله یا ساختمان موجود، انشعاب از قبل وجود دارد و این هزینهها یا صفرند یا ناچیز. به همین دلیل است که با همان سرمایه، ظرفیت پشتبامی تقریباً دو برابر ظرفیت زمینی در میآید.
اگر پشتبام صنعتی در اختیار دارید، این مقایسه را حتماً انجام دهید؛ ماشینحساب نیروگاه خورشیدی گزینهٔ «زمینی» و «پشتبام» را کنار هم میگذارد و میتوانید عدد واقعی استعلامشدهٔ خودتان را هم در بخش فرضهای پیشرفته جایگزین کنید — دقیقاً همان خانهای که در جدول بالا تغییرش دادیم.
کاهش این هزینه
زمین نزدیکتر به شبکه انتخاب کنید، حتی اگر گرانتر باشد. زمین ارزان دورافتاده معمولاً گرانتر تمام میشود.
ظرفیت را با سطح ولتاژ اتصال هماهنگ کنید تا به پست پرهزینهتر نیفتید.
امکان اشتراک زیرساخت را بررسی کنید. اگر چند پروژه در یک منطقه هستند، خط و پست مشترک هزینهٔ هر کدام را پایین میآورد.
در شهرک صنعتی بسازید — زیرساخت برق از قبل موجود است. تفصیلش در نیروگاه خورشیدی صنعتی آمده است.
قدم بعدی
قبل از هر تصمیمی دربارهٔ زمین، سه استعلام بالا را بگیرید و عدد واقعی را در ماشینحساب بگذارید تا اثرش را بر دورهٔ بازگشت ببینید. برای بررسی فنی موقعیت مشخص هم درخواست مشاوره ثبت کنید.
پرسشهای پرتکرار
هزینه اتصال به شبکه نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
برای نیروگاه زمینی، زمین و اتصال روی هم بین ۱۵ تا ۵۵ میلیون تومان بر کیلووات است با مقدار متعارف حدود ۳۵ میلیون. برای یک مگاوات یعنی بین ۱۵ تا ۵۵ میلیارد تومان.
فاصله تا شبکه چقدر روی اقتصاد پروژه اثر دارد؟
بسیار زیاد. در یک نیروگاه یک مگاواتی، تفاوت بین کمترین و بیشترین حالت، دورهٔ بازگشت را از حدود ۲٫۳ سال به حدود ۵٫۷ سال میبرد — با تجهیزات کاملاً یکسان.
قبل از خرید زمین چه استعلامی بگیرم؟
سه مورد: ظرفیت پذیرش فیدر یا پست منطقه، فاصله تا نزدیکترین نقطهٔ اتصال، و سطح ولتاژ اتصال. هر سه از شرکت توزیع برق منطقه گرفته میشود.
چرا نیروگاه پشتبامی هزینهٔ اتصال ندارد؟
چون روی ساختمان یا سولهای نصب میشود که انشعاب برق از قبل دارد. به همین دلیل با سرمایهٔ یکسان، ظرفیت پشتبامی تقریباً دو برابر ظرفیت زمینی در میآید.