اگر دنبال هزینه احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵ بوده‌اید، احتمالاً به عددهایی برخورده‌اید که با هم نمی‌خوانند: یک منبع هر کیلووات را چند ده میلیون تومان می‌نویسد و منبع دیگری چند برابر آن. در این مقاله ریشهٔ این اختلاف را توضیح می‌دهیم و یک جدول کامل هزینه به ازای هر کیلووات و هر ظرفیت می‌دهیم؛ همان مبنایی که ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی نماد نیرو با آن حساب می‌کند.
بازار انرژی
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی در سال ۱۴۰۵؛ جدول کامل به ازای هر کیلووات
چرا عددهای منتشرشده اینقدر با هم فرق دارند؟
قیمت تجهیزات به نرخ ارز گره خورده است. پنل، اینورتر و بخشی از سازه وارداتی‌اند و قیمتشان ماه‌به‌ماه جابه‌جا می‌شود. مقاله‌ای که تاریخ عددهایش را ننوشته، عملاً هیچ عددی به شما نداده؛ عدد چند ماه پیش با جهش ارز یکی دو برابر کهنه شده است.
بعضی منابع فقط تجهیزات را حساب میکنند. قیمت پنل و اینورتر به‌تنهایی نیروگاه نمی‌سازد: سازه، کابل، تابلو و حفاظت، طراحی، نصب، مجوز و اتصال به شبکه هم هست. عددی که فقط تجهیزات است، همیشه خوش‌بینانه‌تر از هزینهٔ واقعی پروژه است.
زمین و فاصله تا شبکه در هر پروژه فرق دارد. دو نیروگاه هم‌ظرفیت که یکی کنار پست است و دیگری چند کیلومتر با آن فاصله دارد، دو هزینهٔ متفاوت دارند. هیچ جدول عمومی‌ای این بخش را دقیق نمی‌داند.
هزینهٔ هر کیلووات در ۱۴۰۵
برآورد نماد نیرو از قیمت روز، به‌صورت کلید در دست (طراحی، تجهیزات، سازه، نصب و اتصال):
| نوع نصب | کمینه | متعارف | بیشینه |
|---|---|---|---|
| زمینی | ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۰۵ میلیون تومان | ۱۱۰ میلیون تومان |
| روی سقف سوله | ۹۳ میلیون تومان | حدود ۹۸ میلیون تومان | ۱۰۲ میلیون تومان |
یعنی هر مگاوات نیروگاه زمینی ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان، و نصب روی سقف حدود ۷ درصد کمتر؛ سقف زمین و آماده‌سازی محوطه نمی‌خواهد. ارقام مربوط به مهر ۱۴۰۵ است. قیمت زمین و فاصله تا شبکه این عدد را برای هر پروژه بالا و پایین می‌برد؛ پیش از خرید زمین، فاصله تا شبکه را استعلام بگیرید. هزینهٔ اتصال به شبکه را جداگانه باز کرده‌ایم.
این عدد مرجع در مقیاس مگاوات به دست آمده و برای همهٔ ظرفیت‌ها به کار می‌رود تا عددهای سایت با هم بخوانند. در عمل پیش‌فاکتور نیروگاه کوچک ممکن است کمی بالاتر و پروژهٔ خیلی بزرگ کمی پایین‌تر باشد.
جدول هزینهٔ احداث بر اساس ظرفیت
| ظرفیت | روی سقف | زمینی | مساحت لازم (سقف / زمین) |
|---|---|---|---|
| ۵ کیلووات | ۴۸۸ میلیون تومان | ۵۲۵ میلیون تومان | ۳۰ مترمربع / ۷۵ مترمربع |
| ۱۰ کیلووات | ۹۷۶ میلیون تومان | ۱٫۱ میلیارد تومان | ۶۰ مترمربع / ۱۵۰ مترمربع |
| ۲۰ کیلووات | ۲ میلیارد تومان | ۲٫۱ میلیارد تومان | ۱۲۰ مترمربع / ۳۰۰ مترمربع |
| ۵۰ کیلووات | ۴٫۹ میلیارد تومان | ۵٫۲ میلیارد تومان | ۳۰۰ مترمربع / ۷۵۰ مترمربع |
| ۱۰۰ کیلووات | ۹٫۸ میلیارد تومان | ۱۰٫۵ میلیارد تومان | ۶۰۰ مترمربع / ۱٬۵۰۰ مترمربع |
| ۲۰۰ کیلووات | ۱۹٫۵ میلیارد تومان | ۲۱ میلیارد تومان | ۱٬۲۰۰ مترمربع / ۳٬۰۰۰ مترمربع |
| ۵۰۰ کیلووات | ۴۸٫۸ میلیارد تومان | ۵۲٫۵ میلیارد تومان | ۳٬۰۰۰ مترمربع / ۷٬۵۰۰ مترمربع |
| ۱ مگاوات | ۹۷٫۷ میلیارد تومان | ۱۰۵ میلیارد تومان | ۶٬۰۰۰ مترمربع / ۱٫۵ هکتار |
| ۲ مگاوات | ۱۹۵ میلیارد تومان | ۲۱۰ میلیارد تومان | ۱٫۲ هکتار / ۳ هکتار |
| ۵ مگاوات | ۴۸۸ میلیارد تومان | ۵۲۵ میلیارد تومان | ۳ هکتار / ۷٫۵ هکتار |
| ۱۰ مگاوات | ۹۷۶ میلیارد تومان | ۱٬۰۵۰ میلیارد تومان | ۶ هکتار / ۱۵ هکتار |
مساحت بر مبنای ۶ مترمربع بر کیلووات روی سقف و ۱۵ مترمربع بر کیلووات روی زمین است؛ اختلاف به فاصلهٔ بین ردیف‌ها برمی‌گردد که در نیروگاه زمینی برای جلوگیری از سایه لازم است. برای هر ظرفیت، مقالهٔ جداگانه‌ای با درآمد و بازگشت سرمایه نوشته‌ایم؛ روی ظرفیت در جدول بزنید.
هزینهٔ سالانهٔ بهره‌برداری را جا نیندازید
سرمایهٔ اولیه تمام ماجرا نیست. بهره‌برداری و نگهداری سالانه حدود ۱٫۵ درصد کل سرمایه هزینه دارد: شست‌وشوی پنل، بازدید دورهای، تعویض قطعات، بیمه و پایش. برای یک نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی روی سقف یعنی حدود ۱۴۶ میلیون تومان در سال.
به این باید افت سالانهٔ راندمان را هم اضافه کرد: پنل هر سال حدود ۰٫۷ درصد از توان خود را از دست می‌دهد. در افق بیست ساله یعنی سال آخر حدود ۸۷ درصد سال اول تولید می‌کنید؛ عددی که در مدل مالی باید لحاظ شود و در بیشتر برآوردهای خوش‌بینانه نادیده گرفته می‌شود. جزئیاتش در بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه خورشیدی و شاخص‌های نگهداری آمده است.
هزینه را با چه چیزی باید سنجید؟
عدد هزینه به‌تنهایی معنا ندارد؛ آن را باید کنار درآمد گذاشت. درآمد به سه چیز بستگی دارد: ظرفیت، تابش منطقه، و نرخی که برق را می‌فروشید. هر کیلووات ظرفیت در سال تولید می‌کند:
| منطقه | تولید سالانهٔ هر کیلووات |
|---|---|
| کرمان، یزد، خراسان جنوبی، سمنان | ۱٬۸۵۰ کیلووات‌ساعت |
| اصفهان، فارس، سیستان، خراسان رضوی، قم | ۱٬۷۵۰ کیلووات‌ساعت |
| تهران، مرکزی، آذربایجان، خوزستان، هرمزگان | ۱٬۶۰۰ کیلووات‌ساعت |
| گیلان، مازندران، گلستان، اردبیل | ۱٬۳۵۰ کیلووات‌ساعت |
این عددها خروجی خالص‌اند؛ افت گرما، غبار، کابل و اینورتر در آنها لحاظ شده. نیروگاه کرمان با همان سرمایه حدود ۳۷ درصد بیشتر از نیروگاه مشابه در گیلان تولید می‌کند.
بازگشت سرمایه در یک نگاه
با مبنای بالا و در منطقهٔ پرتابش:
| مسیر فروش | روی سقف | زمینی |
|---|---|---|
| خرید تضمینی ساتبا، کمتر از ۲۰۰ کیلووات | ۱۱ سال | ۱۲ سال |
| خرید تضمینی ساتبا، ۲۰۰ کیلووات تا کمتر از ۱ مگاوات | ۱۴٫۷ سال | ۱۶٫۱ سال |
| فروش در بورس انرژی | ۶٫۲ سال | ۶٫۸ سال |
| خودمصرفی صنعتی | ۴٫۹ سال | ۵٫۳ سال |
مدت ساخت به این عددها اضافه می‌شود. اختلاف مسیرها آن‌قدر بزرگ است که انتخاب مسیر فروش از قیمت تجهیزات مهم‌تر است؛ هر سه را در نرخ خرید برق خورشیدی ۱۴۰۵ مقایسه کرده‌ایم.
برآورد اختصاصی برای پروژهٔ خودتان
جدول‌های بالا نقطهٔ شروع‌اند، نه طرح توجیهی. برای برآورد با فرض‌های خودتان ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی را باز کنید؛ برای تعداد پنل و توان اینورتر، ماشین‌حساب ابعاد تجهیزات. اگر به مرحلهٔ تصمیم رسیده‌اید، درخواست مشاوره ثبت کنید تا با بررسی زمین، تابش و فاصله تا شبکه برآورد واقعی تهیه شود.
پرسش‌های پرتکرار
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی به ازای هر کیلووات در ۱۴۰۵ چقدر است؟
برای نیروگاه زمینی حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون تومان بر کیلووات و روی سقف سوله حدود ۹۳ تا ۱۰۲ میلیون تومان، به‌صورت کلید در دست و با قیمت‌های مهر ۱۴۰۵.
هزینهٔ احداث نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی چقدر است؟
حدود ۱۰۵ میلیارد تومان برای نیروگاه زمینی (بازهٔ ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد) و حدود ۹۸ میلیارد تومان روی سقف. قیمت زمین و فاصله تا شبکه این عدد را جابه‌جا می‌کند.
چرا هزینهٔ اعلامشده در منابع مختلف اینقدر فرق دارد؟
چون تاریخ عددها یکی نیست و نرخ ارز بین آنها جهش داشته، بعضی منابع فقط تجهیزات را حساب میکنند نه کل پروژه را، و زمین و فاصله تا شبکه در هر پروژه فرق دارد.
هزینهٔ سالانهٔ نگهداری نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
حدود ۱٫۵ درصد کل سرمایه در سال، شامل شستوشو، بازدید دورهای، تعویض قطعات، بیمه و پایش. برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی روی سقف حدود ۱۴۶ میلیون تومان در سال.