یک واحد صنعتی که نیروگاه خورشیدی می‌سازد، با سرمایه‌گذاری که همان نیروگاه را برای فروش برق می‌سازد، دو اقتصاد کاملاً متفاوت دارند — حتی اگر تجهیزات، ظرفیت و منطقه‌شان یکی باشد.
دلیلش ساده است: سرمایه‌گذار عادی برق را با نرخ خرید تضمینی می‌فروشد، ولی کارخانه برقی را که تولید میکند، از قبض خودش کم میکند و از تعرفهٔ تجدیدپذیر هم معاف میشود. ارزش هر کیلوواتساعت برای کارخانه بیش از دو برابر است.
| مسیر | ارزش هر کیلوواتساعت |
|---|---|
| فروش به ساتبا، ظرفیت ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات | ۴٬۶۳۹ تومان |
| خودمصرفی صنعتی | تا حدود ۱۱٬۸۹۲ تومان |
برای یک نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی روی پشتبام سولهٔ کارخانه در منطقهٔ پرتابش:
| مسیر | درآمد یا صرفه‌جویی سالانه | دورهٔ بازگشت |
|---|---|---|
| فروش به ساتبا | حدود ۴٬۲۵۹ میلیون تومان | حدود ۱۴٫۷ سال |
| خودمصرفی | حدود ۱۰٬۹۰۰ میلیون تومان | حدود ۴٫۹ سال |
سرمایهٔ هر دو حدود ۴۹ میلیارد تومان است. همین یک تصمیم، دورهٔ بازگشت را تقریباً به یک‌سوم می‌رساند.
صنایع با قدرت مصرفی بالای یک مگاوات موظف‌اند بخشی از برق مصرفی‌شان را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. اگر نکنند، تعرفهٔ تجدیدپذیر را می‌پردازند — در مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۱٬۸۹۲ تومان بر کیلوواتساعت.
این یعنی برای یک کارخانهٔ مشمول، ساختن نیروگاه خورشیدی دو کار هم‌زمان میکند: هزینهٔ برق را کم میکند و الزام قانونی را هم برآورده میکند. نکردنش، عملاً پرداخت همان مبلغ بدون دریافت هیچ برقی است.
اینجا یک قید مهم هست که اگر نادیده گرفته شود، تمام محاسبهٔ بالا به‌هم می‌ریزد.
نیروگاه خورشیدی حوالی ظهر بیشترین تولید را دارد و شب هیچ تولیدی ندارد. ارزش کامل خودمصرفی فقط وقتی محقق میشود که کارخانه در همان ساعت‌ها مصرف داشته باشد.
| الگوی مصرف کارخانه | مناسب‌بودن خودمصرفی |
|---|---|
| تک‌شیفت روزانه | عالی — تقریباً تمام تولید مصرف میشود |
| دوشیفت یا سه‌شیفت | خوب — بخش عمدهٔ تولید ظهر مصرف میشود |
| عمدتاً شب‌کار | ضعیف — تولید باید به شبکه برود |
| فصلی یا متوقف در تابستان | ضعیف — اوج تولید با توقف تولید هم‌زمان است |
قبل از هر تصمیمی، منحنی بار مصرفی کارخانه را در بازهٔ یک سال در بیاورید. اگر مصرف ظهرتان کم است، بخشی از تولید ناچار به شبکه می‌رود و با نرخ پایین‌تری ارزش‌گذاری میشود؛ مدل مالی باید این ترکیب را نشان دهد، نه اینکه کل تولید را خودمصرفی فرض کند.
شهرک‌های صنعتی از چند جهت موقعیت مناسبی‌اند:
پشتبام آماده. سوله‌های صنعتی سطح وسیع و بدون سایه دارند و زمین جداگانه لازم نیست. همان‌طور که در مقایسهٔ هزینه‌ها دیدیم، حذف هزینهٔ زمین و محوطه، سرمایهٔ هر کیلووات را تقریباً نصف میکند.
زیرساخت برق موجود. انشعاب، پست و شبکهٔ داخلی از قبل هست؛ همان چیزی که برای پروژهٔ زمینی گران‌ترین بخش است.
مصرف هم‌زمان. واحدهای صنعتی در ساعات اوج تابش فعال‌اند.
امکان طرح مشترک. چند واحد می‌توانند یک پروژهٔ بزرگ‌تر تعریف کنند و از اقتصاد مقیاس استفاده کنند.
نکته‌ای که باید بررسی شود: مالکیت پشتبام و ضوابط شهرک. در برخی شهرک‌ها نصب تجهیزات روی سوله نیازمند هماهنگی با شرکت شهرک‌هاست، و اگر سوله استیجاری است، مدت اجاره باید با افق بیست سالهٔ پروژه سازگار باشد.
برای واحد صنعتی، ظرفیت بهینه معمولاً از مصرف می‌آید نه از فضای موجود:
قدم اول: مصرف سالانهٔ برق کارخانه را از قبض‌ها در بیاورید (کیلوواتساعت در سال).
قدم دوم: تقسیم بر ویژهٔ تولید منطقه. مثلاً کارخانه‌ای در کرمان با مصرف سالانهٔ ۹۲۵٬۰۰۰ کیلوواتساعت: تقسیم بر ۱٬۸۵۰ میشود ۵۰۰ کیلووات.
قدم سوم: این عدد را با سهم مصرف روزانه تعدیل کنید. اگر فقط ۶۰ درصد مصرفتان در ساعات روز است، ظرفیتی حدود ۳۰۰ کیلووات معقول‌تر است تا مازاد به شبکه نرود.
قدم چهارم: با ظرفیت انشعاب و فضای پشتبام چک کنید.
| ظرفیت | سرمایه (پشت‌بامی) | صرفه‌جویی سالانه (خودمصرفی، منطقهٔ پرتابش) | دورهٔ بازگشت |
|---|---|---|---|
| ۱۰۰ کیلووات | حدود ۹٫۸ میلیارد تومان | حدود ۲٬۱۸۰ میلیون تومان | حدود ۴٫۹ سال |
| ۲۰۰ کیلووات | حدود ۱۹٫۵ میلیارد تومان | حدود ۴٬۳۷۰ میلیون تومان | حدود ۴٫۹ سال |
| ۵۰۰ کیلووات | حدود ۴۸٫۸ میلیارد تومان | حدود ۱۰٬۹۰۰ میلیون تومان | حدود ۴٫۹ سال |
| ۱ مگاوات | حدود ۹۸ میلیارد تومان | حدود ۲۱٬۸۰۰ میلیون تومان | حدود ۴٫۹ سال |
سرمایه کلید در دست است و دورهٔ بازگشت از روز بهره‌برداری حساب شده. این ارقام با نرخ سقف تعرفهٔ تجدیدپذیر حساب شده‌اند و خوش‌بینانه‌ترین حالت‌اند. اگر بخشی از تولید به شبکه برود یا نرخ برق صنعتی شما پایین‌تر باشد، دورهٔ بازگشت بلندتر میشود. روش ساختن سناریوی محافظه‌کارانه در محاسبه بازگشت سرمایه آمده است.
برای یک واحد صنعتی، بررسی جدی این گزینه با دو عدد شروع میشود: مصرف سالانه و الگوی ساعتی آن. اگر این دو را دارید، ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی می‌تواند برآورد اولیه بدهد. اینکه هر کیلوواتساعت برق خودتان چقدر تمام میشود و چرا در تورم قیمت برق را قفل میکند، در هزینه تولید برق نیروگاه خورشیدی حساب شده است.
نماد نیرو طراحی، تأمین تجهیزات و اجرای پروژه‌های صنعتی را به‌صورت یکپارچه انجام می‌دهد — شرح خدمات در حوزه‌های فعالیت و نمونه‌های اجراشده در پروژه‌ها. برای بررسی اختصاصی واحدتان درخواست مشاوره ثبت کنید.
مقایسهٔ عددی سود نیروگاه خورشیدی در مسیر خودمصرفی با دو مسیر دیگر، در سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟ آمده است.
فضای پشتبام یا زمین در اختیار، ظرفیت انشعاب متناسب، و ترجیحاً الگوی مصرف روزانه. برای واحدهای مشمول تعرفهٔ تجدیدپذیر، پروژه علاوه بر کاهش هزینهٔ برق، الزام قانونی را هم برآورده میکند.
چون کارخانه برق تولیدی را بهجای فروش با نرخ خرید تضمینی، از مصرف خودش کم میکند و از تعرفهٔ تجدیدپذیر هم معاف میشود. ارزش هر کیلوواتساعت در این حالت بیش از دو برابر مسیر فروش است.
مصرف سالانهٔ برق کارخانه را بر ویژهٔ تولید منطقه تقسیم کنید و نتیجه را با سهم مصرف در ساعات روز تعدیل کنید؛ سپس با ظرفیت انشعاب و فضای موجود بسنجید.
پشتبام آمادهٔ سولهها، زیرساخت برق موجود، همزمانی مصرف با ساعات تابش، و امکان تعریف پروژهٔ مشترک بین چند واحد. حذف هزینهٔ زمین و محوطه، سرمایهٔ هر کیلووات را تقریباً نصف میکند.
مطالب مرتبط
تولید هر کیلوواتساعت برق با نیروگاه خورشیدی چقدر تمام میشود؟ قیمت تمام‌شدهٔ برق خورشیدی برای هر ظرفیت در ۱۴۰۵، مقایسه با تعرفهٔ برق صنایع، و چرا نیروگاه در تورم قیمت برق را قفل میکند.
۱۴۰۵/۰۷/۲۴ · ۸ دقیقه بازار انرژینحوه محاسبه درآمد نیروگاه خورشیدی و بازگشت سرمایه با فرمول و مثال عددی: تولید سالانه، افت راندمان، هزینهٔ نگه‌داری، و اشتباه‌های رایجی که برآورد را خوش‌بینانه می‌کنند.
۱۴۰۵/۰۷/۲۴ · ۹ دقیقه بازار انرژیهزینه احداث نیروگاه خورشیدی در ۱۴۰۵ به ازای هر کیلووات: هر مگاوات ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان کلید در دست، جدول کامل پشت‌بامی و زمینی از ۵ کیلووات تا ۱۰ مگاوات، هزینهٔ نگه‌داری و بازگشت سرمایه.
۱۴۰۵/۰۷/۲۴ · ۹ دقیقهکارشناسان ما فراتر از مقاله، مستقیم راهنمایی‌تان می‌کنند.
درخواست مشاوره