خانه/مجله/بازار انرژی
بازار انرژی سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟ جدول سود و بازگشت سرمایه ۱۴۰۵
۱۴۰۵/۰۷/۲۴ · ۱۱ دقیقه مطالعه
کوتاه‌ترین جواب: در سال ۱۴۰۵، هر کیلووات نیروگاه خورشیدی پشتبامی در منطقهٔ پرتابش با فروش تضمینی حدود ۹ میلیون تومان در سال سود خالص میدهد — روی سرمایه‌ای حدود ۹۸ میلیون تومان برای همان یک کیلووات. یعنی سرمایه با نرخ ساتبا در حدود ۱۱ سال برمی‌گردد، و با فروش در بورس انرژی یا خودمصرفی صنعتی در ۵ تا ۶ سال.
ولی این عدد یک میانگین است و سود نیروگاه خورشیدی با چهار چیز جابه‌جا میشود: ظرفیت، مسیر فروش برق، منطقه، و نوع نصب. این مقاله هر چهار را با جدول باز می‌کند، فرمول محاسبه را میدهد، و نشان میدهد کجای برآوردهای رایج خوش‌بینانه است.
سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟ جدول ۱۴۰۵
نصب پشتبامی، منطقهٔ پرتابش (کرمان، یزد، خراسان جنوبی، سمنان) با تولید ۱٬۸۵۰ کیلووات‌ساعت به ازای هر کیلووات، فروش تضمینی به ساتبا:
| ظرفیت | سرمایه | درآمد سال اول | هزینهٔ بهرهبرداری | سود خالص سال اول | سود خالص ۲۰ ساله | بازگشت |
|---|
| ۵ کیلووات (خانگی) | ۴۸۸ میلیون | ۵۴ میلیون | ۷ میلیون | ۴۶ میلیون | ۸۶۰ میلیون | ۱۱ سال |
| ۲۰ کیلووات | ۱٫۹۵ میلیارد | ۲۱۵ میلیون | ۲۹ میلیون | ۱۸۶ میلیون | ۳٫۴ میلیارد | ۱۱ سال |
| ۱۰۰ کیلووات | ۹٫۸ میلیارد | ۱٬۰۷۵ میلیون | ۱۴۶ میلیون | ۹۲۸ میلیون | ۱۷٫۲ میلیارد | ۱۱ سال |
| ۲۰۰ کیلووات | ۱۹٫۵ میلیارد | ۱٬۷۰۳ میلیون | ۲۹۳ میلیون | ۱٬۴۱۱ میلیون | ۲۶ میلیارد | ۱۴٫۷ سال |
| ۵۰۰ کیلووات | ۴۸٫۸ میلیارد | ۴٬۲۵۹ میلیون | ۷۳۲ میلیون | ۳٬۵۲۶ میلیون | ۶۵ میلیارد | ۱۴٫۷ سال |
ستون «سود خالص ۲۰ ساله» پس از کسر کل سرمایهٔ اولیه و بیست سال هزینهٔ بهرهبرداری است و افت سالانهٔ ۰٫۷ درصدی راندمان پنل در آن لحاظ شده. همهٔ ارقام به قیمت امروز است و تورم در آن‌ها حساب نشده. سرمایه بر پایهٔ هر مگاوات ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان کلید در دست و نصب روی سقف ۷ درصد کمتر است؛ همان مبنای ماشین‌حساب و جدول هزینهٔ هر کیلووات.
نکته‌ای که اکثر جدول‌ها پنهان می‌کنند: بین ۱۰۰ و ۲۰۰ کیلووات، نرخ خرید تضمینی از ۵٬۸۵۴ به ۴٬۶۳۹ تومان می‌افتد. این پله روی کل تولید اعمال میشود، نه بخش مازاد. نتیجه این است که سود نیروگاه خورشیدی با بزرگ‌ترشدن پروژه لزوماً بهتر نمی‌شود — دورهٔ بازگشت از ۱۱ به ۱۴٫۷ سال بدتر میشود. تفصیلش در نیروگاه ۲۰۰ کیلوواتی، نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی و نرخ خرید تضمینی ۱۴۰۵ آمده است.
تفاوت درآمد و سود نیروگاه خورشیدی
این دو را مرتب به جای هم می‌گیرند و همین باعث میشود برآوردها خوش‌بینانه دربیاید:
- درآمد یعنی پولی که از فروش برق می‌گیرید: تولید سالانه × نرخ فروش.
- سود یعنی آنچه پس از کسر هزینهٔ بهرهبرداری، بیمه، نظافت پنل و تعویض اینورتر می‌ماند.
در نیروگاه خورشیدی فاصلهٔ این دو کم است — حدود ۱۴ درصد درآمد سالانه — چون سوختی مصرف نمی‌شود و نیروی انسانی دائمی نمی‌خواهد. همین موضوع، حاشیه سود نیروگاه خورشیدی را از تقریباً هر کسب‌وکار دیگری بالاتر می‌برد. جزئیات عددی درآمد در درآمد نیروگاه خورشیدی در ۱۴۰۵ آمده است.
محاسبه سود نیروگاه خورشیدی در چهار قدم
قدم اول — تولید سالانه:
تولید سالانه (کیلووات‌ساعت) = ظرفیت (کیلووات) × ویژهٔ تولید منطقه
قدم دوم — درآمد سالانه:
درآمد سالانه = تولید سالانه × نرخ فروش هر کیلووات‌ساعت
قدم سوم — کسر هزینهٔ بهرهبرداری:
سود خالص سالانه = درآمد سالانه − (۱٫۵٪ × کل سرمایه)
قدم چهارم — دورهٔ بازگشت:
دورهٔ بازگشت (سال) = کل سرمایه ÷ سود خالص سالانه
مثال برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی پشتبامی در کرمان با نرخ ساتبا: سرمایه حدود ۹٫۸ میلیارد تومان، تولید سال اول ۱۸۳٬۶۰۰ کیلووات‌ساعت، درآمد ۱٬۰۷۵ میلیون تومان، هزینهٔ بهرهبرداری ۱۴۶ میلیون تومان، سود خالص ۹۲۸ میلیون تومان، بازگشت حدود ۱۱ سال.
برای محاسبهٔ دقیق‌تر با افت راندمان و جریان نقدی سال‌به‌سال، مقالهٔ محاسبه بازگشت سرمایه فرمول‌ها را با مثال کامل باز کرده است.
حاشیه سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
بسته به اینکه استهلاک سرمایه را حساب کنید یا نه، دو عدد متفاوت می‌گیرید — و منبعی که فقط عدد بزرگ‌تر را بدهد، تصویر کاملی نمی‌دهد:
| معیار | نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی | توضیح |
|---|
| حاشیه سود عملیاتی | حدود ۸۶٪ | فقط هزینهٔ بهرهبرداری کسر شده |
| حاشیه سود پس از استهلاک | حدود ۴۱٪ | سرمایه هم به‌صورت خطی روی ۲۰ سال پخش شده |
عدد دوم واقعی‌تر است و همانی است که در مدل مالی به سرمایه‌گذار نشان می‌دهید. امکان‌سنجی و طرح توجیهی معیار دوم را مبنا می‌گیرد.
سود نیروگاه خورشیدی در هر مسیر فروش
مهم‌ترین متغیر سود، برند پنل نیست؛ این است که برق را به چه کسی می‌فروشید. برای همان نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی پشتبامی در کرمان:
| مسیر فروش | نرخ (تومان بر کیلووات‌ساعت) | سود خالص سال اول | بازگشت |
|---|
| خرید تضمینی ساتبا | ۵٬۸۵۴ | ۹۲۸ میلیون | ۱۱ سال |
| تابلوی سبز بورس انرژی | حدود ۹٬۵۰۰ | ۱٬۵۹۸ میلیون | ۶٫۲ سال |
| خودمصرفی صنعتی | ۱۱٬۸۹۲ | ۲٬۰۳۷ میلیون | ۴٫۹ سال |
بیش از دو برابر سود، با همان تجهیزات و همان تابش. در عوض، خرید تضمینی ساتبا نرخ را برای بیست سال قفل می‌کند و ریسک کمتری دارد، در حالی که قیمت بورس نوسان می‌کند. مقایسهٔ کامل در راهنمای بورس انرژی و قرارداد ساتبا آمده است.
خودمصرفی صنعتی فقط برای صنایع مشمولی معنا دارد که باید بخشی از برقشان را تجدیدپذیر تأمین کنند؛ شرایطش در نیروگاه خورشیدی صنعتی توضیح داده شده.
اثر منطقه بر سود نیروگاه خورشیدی
همان ۱۰۰ کیلووات پشتبامی با نرخ تضمینی، فقط جای نصب عوض میشود:
| منطقه | تولید سالانه | سود خالص سال اول | بازگشت |
|---|
| یزد، کرمان، خراسان جنوبی، سمنان | ۱۸۳٬۶۰۰ کیلووات‌ساعت | ۹۲۸ میلیون | ۱۱ سال |
| اصفهان، فارس، سیستان، خراسان رضوی | ۱۷۳٬۷۰۰ کیلووات‌ساعت | ۸۷۰ میلیون | ۱۱٫۷ سال |
| تهران، مرکزی، آذربایجان، خوزستان | ۱۵۹٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت | ۷۸۴ میلیون | ۱۳٫۱ سال |
| گیلان، مازندران، گلستان، اردبیل | ۱۳۴٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت | ۶۳۸ میلیون | ۱۶٫۴ سال |
توجه کنید که ملاک، پتانسیل فتوولتائیک است نه شدت تابش. استان‌های خیلی گرم جنوبی آفتاب بیشتری می‌گیرند ولی راندمان پنل با گرما افت می‌کند، پس پایین‌تر از فلات خنک‌تر یزد و کرمان می‌نشینند. نسبت عملکرد (PR) همین موضوع را اندازه می‌گیرد.
سود نیروگاه خورشیدی خانگی
برای یک سیستم ۵ کیلوواتی روی بام خانه در منطقهٔ پرتابش: سرمایهٔ حدود ۴۸۸ میلیون تومان، تولید حدود ۹٬۲۰۰ کیلووات‌ساعت در سال، و سود خالص حدود ۴۶ میلیون تومان در سال با نرخ تضمینی — یعنی بازگشت در حدود ۱۱ سال. جزئیاتش در هزینه احداث نیروگاه ۵ کیلوواتی آمده است.
نکتهٔ اقتصادی مهم: دورهٔ بازگشت خانگی و صنعتی تقریباً یکی است، چون هم هزینهٔ هر کیلووات و هم نرخ فروش در هر دو نزدیک‌اند. تفاوت در مقیاس مطلق سود است، نه در نرخ بازده. اگر پشت‌بام صنعتی در اختیار دارید، همان منطق با عددهای بزرگ‌تر کار می‌کند.
نصب زمینی یا پشتبامی
نیروگاه زمینی هزینه‌هایی دارد که پشتبامی ندارد: آماده‌سازی زمین، فونداسیون، حصار و جادهٔ دسترسی. در مبنای امروز، هر کیلووات زمینی حدود ۷ درصد گران‌تر از نصب روی سقف سوله تمام میشود — بدون قیمت خود زمین و فاصله تا شبکه، که در هر پروژه فرق دارد و فاصلهٔ این دو را بیشتر می‌کند.
| نوع نصب | ظرفیت با ۷۰ میلیارد تومان | بازگشت با ساتبا | بازگشت با بورس انرژی |
|---|
| پشتبامی | حدود ۷۱۷ کیلووات | حدود ۱۴٫۷ سال | حدود ۶٫۲ سال |
| زمینی | حدود ۶۶۷ کیلووات | حدود ۱۶٫۱ سال | حدود ۶٫۸ سال |
حدود ۷ درصد ظرفیت بیشتر با همان پول، و دو و نیم برابر فضای کمتر. اگر سوله یا پشت‌بام صنعتی در اختیار دارید، سقف معمولاً انتخاب بهتری است؛ اگر زمین می‌خرید، قیمت زمین و هزینهٔ اتصال را از ابتدا در حساب بیاورید. هزینهٔ اتصال در هزینهٔ اتصال به شبکه جدا بررسی شده است.
چه چیزهایی سود واقعی را از برآورد کم می‌کنند
چهار موردی که بیشترین فاصله را بین کاغذ و واقعیت می‌سازند:
- تابش خام به‌جای تولید خالص. اگر جایی عدد ۲٬۲۰۰ یا ۲٬۵۰۰ کیلووات‌ساعت بر کیلووات دیدید، آن تابش است نه برق تحویلی. استفاده از آن، سود را ۲۰ تا ۳۰ درصد خوش‌بینانه می‌کند.
- نادیده‌گرفتن مدت ساخت. تا سنکرون‌شدن با شبکه، سرمایه خوابیده و درآمدی در کار نیست؛ برای نیروگاه زمینی این مدت میتواند تا یک سال طول بکشد.
- حذف هزینهٔ بهرهبرداری. نظافت پنل، پایش و تعویض اینورتر در سال دهم واقعی‌اند. برنامهٔ O&M و شاخص‌های نگه‌داری نشان می‌دهند این هزینه کجا خرج میشود.
- حساب‌نکردن تورم روی قرارداد بیستساله. نرخ تضمینی به تومان قفل میشود؛ ارزش واقعی آن سال‌به‌سال کم میشود. این تنها موردی است که میتواند کل تصویر را عوض کند و در درآمد واقعی و دلاری نیروگاه خورشیدی جداگانه بازش کرده‌ایم.
چطور سود نیروگاه خورشیدی را بیشتر کنیم
- مسیر فروش را درست انتخاب کنید. بیشترین اثر را همین دارد، نه انتخاب برند.
- از پشت‌بام موجود استفاده کنید تا هزینهٔ زمین و پست حذف شود.
- زیر پلهٔ نرخ بمانید. پروژهٔ ۱۹۰ کیلوواتی از پروژهٔ ۲۱۰ کیلوواتی سود بیشتری میدهد.
- از معافیت مالیاتی استفاده کنید؛ شرایطش در مالیات نیروگاه خورشیدی آمده.
- تسهیلات را بررسی کنید. اگر نرخ تسهیلات از بازده پروژه کمتر باشد، سود سرمایهٔ خودتان بالا می‌رود — محاسبه‌اش در وام نیروگاه خورشیدی ۱۴۰۵.
- پنل را تمیز نگه دارید؛ غبار در مناطق کویری میتواند تولید را محسوس کم کند (نظافت پنل).
حساب سود نیروگاه خورشیدی به‌صورت آنلاین
جدول‌های بالا برای ترکیب‌های رایج‌اند. برای پروژهٔ خودتان، ماشین‌حساب سود نیروگاه خورشیدی همین محاسبه را با ورودی‌های شما انجام میدهد: سرمایه، نوع نصب و منطقه را وارد می‌کنید و ظرفیت قابل احداث، تولید سالانه، سود خالص و دورهٔ بازگشت را به تفکیک هر سه مسیر فروش می‌گیرید. اگر استعلام قیمت واقعی دارید، در بخش فرض‌های پیشرفته جایگزین کنید.
روش کار با ابزار در راهنمای ماشین‌حساب توضیح داده شده، و عدد هر ظرفیت را هم جداگانه نوشته‌ایم: ۲۰ کیلووات، ۱۰۰ کیلووات، ۵۰۰ کیلووات و ۱ مگاوات. اگر سود را ماه‌به‌ماه می‌خواهید، سود ماهانه نیروگاه خورشیدی و اگر زمین دارید، سود هر هکتار نیروگاه خورشیدی همین حساب را به ازای ماه و هکتار انجام داده‌اند.
قدم بعدی
این صفحه ابعاد کار را نشان میدهد. برای عددی که بشود رویش تصمیم گرفت، زمین، فاصله تا شبکه و قیمت روز تجهیزات باید بررسی شود. نماد نیرو از ۱۳۸۷ در کرمان نیروگاه خورشیدی طراحی و اجرا می‌کند و در نیروگاه‌هایی که می‌سازد خودش هم سرمایه‌گذار است. برای امکان‌سنجی اختصاصی درخواست مشاوره ثبت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
در سال ۱۴۰۵، هر کیلووات نیروگاه پشتبامی در منطقهٔ پرتابش با فروش تضمینی حدود ۹ میلیون تومان در سال سود خالص میدهد. برای نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی یعنی حدود ۹۲۸ میلیون تومان در سال، و برای سیستم خانگی ۵ کیلوواتی حدود ۴۶ میلیون تومان. با بورس انرژی یا خودمصرفی صنعتی این سود حدود ۱٫۷ تا ۲٫۲ برابر میشود.
سود نیروگاه خورشیدی را چطور حساب کنیم؟
ظرفیت را در ویژهٔ تولید منطقه ضرب کنید تا تولید سالانه به دست آید، آن را در نرخ فروش ضرب کنید تا به درآمد برسید، و هزینهٔ بهرهبرداری معادل ۱٫۵ درصد سرمایه را کسر کنید. تقسیم سرمایه بر این عدد، دورهٔ بازگشت را میدهد. ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی نماد نیرو همین محاسبه را آنلاین انجام میدهد.
میزان سود نیروگاه خورشیدی به چه چیزهایی بستگی دارد؟
به چهار عامل: ظرفیت نصبشده، مسیر فروش برق (ساتبا، بورس انرژی یا خودمصرفی صنعتی)، پتانسیل فتوولتائیک منطقه، و نوع نصب (زمینی یا پشتبامی). مسیر فروش بیشترین اثر را دارد و میتواند سود را بیش از دو برابر کند.
حاشیه سود نیروگاه خورشیدی چقدر است؟
حاشیه سود عملیاتی با نرخ ساتبا حدود ۸۶ درصد است، چون نیروگاه خورشیدی سوخت مصرف نمی‌کند و تنها هزینهٔ جاری‌اش بهرهبرداری و نگه‌داری است. اگر استهلاک سرمایه را هم روی بیست سال پخش کنید، حاشیه سود به حدود ۴۱ درصد می‌رسد.
سود نیروگاه خورشیدی خانگی چقدر است؟
یک سیستم ۵ کیلوواتی روی بام خانه در منطقهٔ پرتابش با سرمایهٔ حدود ۴۸۸ میلیون تومان، با نرخ تضمینی سالانه حدود ۴۶ میلیون تومان سود خالص میدهد و در حدود ۱۱ سال برمی‌گردد.
نیروگاه خورشیدی در بیست سال چقدر سود میدهد؟
پس از کسر کل سرمایهٔ اولیه و بیست سال هزینهٔ بهرهبرداری، با نرخ ساتبا نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی پشتبامی حدود ۱۷٫۲ میلیارد تومان و نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی حدود ۶۵ میلیارد تومان سود خالص میدهد؛ ارقام به قیمت امروز و با احتساب افت سالانهٔ ۰٫۷ درصدی راندمان.
آیا سود نیروگاه خورشیدی تضمینی است؟
درآمد در مسیر خرید تضمینی ساتبا با قرارداد بیستساله قفل میشود، پس ریسک فروش ندارد. ریسک اصلی، کاهش ارزش واقعی نرخ قفلشده بر اثر تورم است، نه نفروختن برق.
