بین ۲۰۰ کیلووات تا یک مگاوات اتفاق مهمی می‌افتد که اگر از آن بی‌خبر باشید، سال‌ها به بازگشت سرمایه اضافه می‌کند: نرخ خرید تضمینی ساتبا پله‌ای است و درست روی ۲۰۰ کیلووات یک پله پایین میآید. در این مقاله هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ کیلوواتی در سال ۱۴۰۵ را بررسی می‌کنیم، و نشان می‌دهیم این پله کجا اقتصاد پروژه را وارونه می‌کند.
بازار انرژی
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ کیلوواتی در سال ۱۴۰۵
هزینه احداث نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی در ۱۴۰۵
| نوع نصب | بازهٔ هزینه | برآورد میانه | مساحت لازم |
|---|---|---|---|
| پشت‌بامی | ۴۶٫۵ تا ۵۱٫۱ میلیارد تومان | حدود ۴۸٫۸ میلیارد تومان | حدود ۳٬۰۰۰ مترمربع |
| زمینی | ۵۰ تا ۵۵ میلیارد تومان | حدود ۵۲٫۵ میلیارد تومان | حدود ۷٬۵۰۰ مترمربع |
مبنای همهٔ عددهای این مقاله همان مدل ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی است: هر مگاوات نیروگاه زمینی ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان به‌صورت کلید در دست (برآورد میانه ۱۰۵ میلیارد)، و نصب روی سقف سوله حدود ۷ درصد کمتر. این یعنی هر کیلووات حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون تومان روی زمین و حدود ۹۳ تا ۱۰۲ میلیون تومان روی سقف. قیمت تجهیزات به نرخ ارز گره خورده، پس این عددها برآورد مهر ۱۴۰۵ است و با هر جهش ارز باید دوباره نگاه شود.
پلهٔ نرخ: عددی که باید قبل از طراحی بدانید
| بازهٔ ظرفیت | نرخ خرید تضمینی ساتبا |
|---|---|
| کمتر از ۲۰۰ کیلووات | ۵٬۸۵۴ تومان بر کیلوواتساعت |
| ۲۰۰ کیلووات تا کمتر از ۱ مگاوات | ۴٬۶۳۹ تومان بر کیلوواتساعت |
| ۱ مگاوات و بالاتر | نرخ مصوب ندارد |
نرخ پایین‌تر روی کل تولید اعمال می‌شود، نه فقط بخش بالای ۲۰۰ کیلووات. نتیجه‌اش غیرشهودی است:
| ظرفیت | نرخ | تولید سال اول در کرمان | درآمد سال اول |
|---|---|---|---|
| ۱۹۹ کیلووات | ۵٬۸۵۴ تومان | ۳۶۵٬۳۷۵ کیلوواتساعت | حدود ۲٫۱ میلیارد تومان |
| ۲۵۰ کیلووات | ۴٬۶۳۹ تومان | ۴۵۹٬۰۱۴ کیلوواتساعت | حدود ۲٫۱ میلیارد تومان |
نیروگاه ۲۵۰ کیلوواتی ۲۵ درصد بزرگ‌تر است و ۲۵ درصد بیشتر هزینه برده، ولی درآمدش کمتر است. نقطهٔ سربه‌سر حدود ۲۵۱ کیلووات است؛ هر ظرفیتی بین ۲۰۰ تا ۲۵۱ کیلووات با فروش به ساتبا، از نیروگاه ۱۹۹ کیلوواتی درآمد کمتری می‌دهد. این بازه ناحیهٔ مرده است. قاعدهٔ عملی: با نرخ ساتبا یا زیر ۲۰۰ کیلووات بمانید یا آن‌قدر بالاتر بروید که اندازه، افت نرخ را جبران کند. جزئیات خود مرز در نیروگاه ۲۰۰ کیلوواتی آمده است. در بورس انرژی و خودمصرفی نرخ پله‌ای نیست و این مسئله وجود ندارد.
تولید و درآمد نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی
با نرخ پلهٔ دوم ساتبا:
| منطقه | تولید سال اول | درآمد سال اول | سود خالص سال اول |
|---|---|---|---|
| کرمان، یزد، خراسان جنوبی، سمنان | ۹۱۸٬۰۲۹ کیلوواتساعت | حدود ۴٫۳ میلیارد تومان | حدود ۳٫۵ میلیارد تومان |
| اصفهان، فارس، سیستان، خراسان رضوی، قم | ۸۶۸٬۳۷۹ کیلوواتساعت | حدود ۴ میلیارد تومان | حدود ۳٫۲ میلیارد تومان |
| تهران، مرکزی، آذربایجان، خوزستان، هرمزگان | ۷۹۴٬۸۹۷ کیلوواتساعت | حدود ۳٫۷ میلیارد تومان | حدود ۲٫۹ میلیارد تومان |
| گیلان، مازندران، گلستان، اردبیل | ۶۶۹٬۷۷۹ کیلوواتساعت | حدود ۳٫۱ میلیارد تومان | حدود ۲٫۳ میلیارد تومان |
سود خالص با کسر هزینهٔ بهره‌برداری و نگه‌داری، معادل ۱٫۵ درصد سرمایه در سال، و افت سالانهٔ ۰٫۷ درصدی پنل‌ها حساب شده است. تورم و تعدیل نرخ لحاظ نشده؛ همه‌چیز به قیمت امروز است.
سه مسیر فروش در ۵۰۰ کیلووات
| مسیر فروش | نرخ هر کیلوواتساعت | سود خالص سال اول | بازگشت سرمایه | با احتساب زمان ساخت |
|---|---|---|---|---|
| خرید تضمینی ساتبا | ۴٬۶۳۹ تومان | حدود ۳٫۵ میلیارد تومان | ۱۶٫۱ سال | ۱۶٫۶ سال |
| فروش در بورس انرژی | ۹٬۵۰۰ تومان | حدود ۷٫۹ میلیارد تومان | ۶٫۸ سال | ۷٫۳ سال |
| خودمصرفی صنعتی | ۱۱٬۸۹۲ تومان | حدود ۱۰٫۱ میلیارد تومان | ۵٫۳ سال | ۵٫۸ سال |
عددها برای نیروگاه زمینی در منطقهٔ پرتابش است. در این مقیاس، فاصلهٔ ساتبا با بورس و خودمصرفی آن‌قدر بزرگ است که برای سرمایه‌گذار، بورس انرژی و برای واحد صنعتی، خودمصرفی را باید جدی گرفت.
دورهٔ بازگشت سرمایه
| نوع نصب | مسیر فروش | منطقه | بازگشت سرمایه | سود خالص ۲۰ ساله |
|---|---|---|---|---|
| زمینی | خرید تضمینی ساتبا | کرمان | ۱۶٫۱ سال | حدود ۶۴ میلیارد تومان |
| زمینی | فروش در بورس انرژی | کرمان | ۶٫۸ سال | حدود ۱۴۸ میلیارد تومان |
| زمینی | خودمصرفی صنعتی | کرمان | ۵٫۳ سال | حدود ۱۸۹ میلیارد تومان |
| پشت‌بامی | خرید تضمینی ساتبا | کرمان | ۱۴٫۷ سال | حدود ۶۵٫۱ میلیارد تومان |
| پشت‌بامی | خودمصرفی صنعتی | کرمان | ۴٫۹ سال | حدود ۱۹۰ میلیارد تومان |
ساخت در این مقیاس حدود ۶ ماه طول می‌کشد؛ ستون «با احتساب زمان ساخت» در جدول مسیرها همین را لحاظ کرده.
نکات فنی نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی
زمین و اتصال. حدود ۷٬۵۰۰ مترمربع زمین، و فاصله تا خط ۲۰ کیلوولت بزرگ‌ترین متغیر هزینه است؛ هزینهٔ اتصال به شبکه را پیش از خرید زمین بسنجید.
تجهیزات. پنل‌های پرتوان ۷۰۰ واتی و دوطرفه تعداد پنل و سازه را کم می‌کنند؛ پنج اینورتر ۱۰۰ کیلوواتی خرابی را به بخشی از نیروگاه محدود می‌کند.
قدم بعدی
ظرفیت‌های همسایه را در نیروگاه ۲۰۰ کیلوواتی و نیروگاه ۱ مگاواتی ببینید، و با ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی سرمایهٔ خودتان را بسنجید.
پرسش‌های پرتکرار
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ کیلوواتی چقدر است؟
حدود ۵۲٫۵ میلیارد تومان برای نصب زمینی و حدود ۴۸٫۸ میلیارد تومان روی سقف سوله، با قیمت‌های مهر ۱۴۰۵.
نرخ ساتبا برای نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی چقدر است؟
۴٬۶۳۹ تومان بر کیلوواتساعت، پلهٔ دوم جدول ۱۴۰۵ برای ظرفیت ۲۰۰ کیلووات تا یک مگاوات.
چرا نیروگاه ۲۵۰ کیلوواتی از ۱۹۹ کیلوواتی درآمد کمتری دارد؟
چون از ۲۰۰ کیلووات به بالا نرخ ساتبا برای کل تولید پایین میآید. تا حدود ۲۵۱ کیلووات، تولید بیشتر این افت نرخ را جبران نمیکند.
بازگشت سرمایه نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی چند سال است؟
در منطقهٔ پرتابش و نصب زمینی، با نرخ ساتبا حدود ۱۶٫۱ سال، با بورس انرژی حدود ۶٫۸ سال و با خودمصرفی صنعتی حدود ۵٫۳ سال.