بین ۲۰۰ کیلووات تا یک مگاوات، یک اتفاق مهم میافتد که اگر از آن بیخبر باشید میتواند سالها به دورهٔ بازگشت سرمایهتان اضافه کند: نرخ خرید تضمینی ساتبا پلهای است و درست روی عدد ۲۰۰ کیلووات یک پله پایین میآید. در این مقاله هزینه و درآمد این بازه را بررسی میکنیم و نشان میدهیم این پله دقیقاً کجا اقتصاد پروژه را وارونه میکند.
پلهٔ نرخ: عددی که باید قبل از طراحی بدانید
| بازهٔ ظرفیت | نرخ خرید تضمینی ساتبا |
|---|---|
| تا ۲۰۰ کیلووات | ۵٬۸۵۴ تومان بر کیلوواتساعت |
| ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات | ۴٬۶۳۹ تومان بر کیلوواتساعت |
| بالای ۱ مگاوات | نرخ مصوب ندارد |
عبور از ۲۰۰ کیلووات یعنی حدود ۲۱ درصد کاهش در نرخ فروش هر کیلوواتساعت. و چون این کاهش روی کل تولید اعمال میشود نه فقط بخش مازاد، نتیجهاش غیرشهودی است.
چرا ۱۹۹ کیلووات میتواند از ۲۵۰ کیلووات بهتر باشد
بیایید دو نیروگاه را در کرمان با هم مقایسه کنیم:
| ظرفیت | نرخ | تولید سالانه | درآمد سال اول |
|---|---|---|---|
| ۱۹۹ کیلووات | ۵٬۸۵۴ تومان | ۳۶۸٬۱۵۰ کیلوواتساعت | حدود ۲٬۱۵۵ میلیون تومان |
| ۲۵۰ کیلووات | ۴٬۶۳۹ تومان | ۴۶۲٬۵۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۲٬۱۴۶ میلیون تومان |
نیروگاه ۲۵۰ کیلوواتی ۲۵ درصد بزرگتر است، ۲۵ درصد بیشتر هزینه برده، ۲۵ درصد بیشتر برق تولید میکند — و کمتر درآمد دارد.
نقطهٔ سربهسر حدود ۲۵۱ کیلووات است. یعنی هر ظرفیتی بین ۲۰۰ تا ۲۵۱ کیلووات، از یک نیروگاه ۱۹۹ کیلوواتی درآمد کمتری میدهد در حالی که سرمایهٔ بیشتری خورده است. این بازه عملاً ناحیهٔ مرده است و باید از آن پرهیز کرد.
قاعدهٔ عملی: اگر با نرخ خرید تضمینی کار میکنید، یا زیر ۲۰۰ کیلووات بمانید، یا آنقدر بالاتر بروید که مقیاس، افت نرخ را جبران کند — دستکم ۳۰۰ کیلووات به بالا. وسط این دو، بدترین جای ممکن است.
این قاعده فقط وقتی برقرار است که مسیر فروشتان ساتبا باشد. در مسیر خودمصرفی یا بورس انرژی، نرخ پلهای نیست و این مسئله اصلاً وجود ندارد.
هزینهٔ احداث در این بازه
از ۲۰۰ کیلووات به بالا، هزینهٔ تجهیزات به ازای هر کیلووات کمی پایین میآید — حدود ۳۵ میلیون تومان بر کیلووات.
| ظرفیت | پشتبامی | زمینی | مساحت (پشتبام / زمین) |
|---|---|---|---|
| ۲۰۰ کیلووات | حدود ۷ میلیارد تومان | حدود ۱۴ میلیارد تومان | ۱٬۲۰۰ / ۳٬۰۰۰ مترمربع |
| ۵۰۰ کیلووات | حدود ۱۷٫۵ میلیارد تومان | حدود ۳۵ میلیارد تومان | ۳٬۰۰۰ / ۷٬۵۰۰ مترمربع |
درآمد و بازگشت سرمایه نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی
با تولید ۱٬۸۵۰ کیلوواتساعت بر کیلووات در سال (کرمان و یزد):
| مسیر فروش | نوع نصب | درآمد سال اول | سود خالص سال اول | دورهٔ بازگشت |
|---|---|---|---|---|
| ساتبا | پشتبامی | حدود ۴٬۲۹۱ میلیون تومان | حدود ۴٬۰۲۹ میلیون تومان | حدود ۴٫۴ سال |
| ساتبا | زمینی | حدود ۴٬۲۹۱ میلیون تومان | حدود ۳٬۷۶۶ میلیون تومان | حدود ۹٫۶ سال |
| خودمصرفی یا بورس | پشتبامی | حدود ۱۱٬۰۰۰ میلیون تومان | حدود ۱۰٬۷۳۸ میلیون تومان | حدود ۱٫۶ سال |
| خودمصرفی یا بورس | زمینی | حدود ۱۱٬۰۰۰ میلیون تومان | حدود ۱۰٬۴۷۵ میلیون تومان | حدود ۳٫۴ سال |
هزینهٔ بهرهبرداری و نگهداری سالانه ۱٫۵ درصد سرمایه فرض شده: حدود ۲۶۳ میلیون تومان برای پشتبامی و ۵۲۵ میلیون تومان برای زمینی.
تفاوت ۴٫۴ سال و ۹٫۶ سال در دو سطر اول، کل تصمیم است. در این مقیاس، اگر پشتبام صنعتی در اختیار دارید، استفاده از آن تقریباً همیشه بر خرید زمین میچربد.
چرا این ظرفیت برای صنایع جذاب است
۵۰۰ کیلووات معمولاً با مصرف یک واحد صنعتی متوسط همخوان است. اگر برق تولیدی همزمان با تولید مصرف شود، عملاً با نرخ تعرفهٔ صنعتی ارزشگذاری میشود نه نرخ خرید تضمینی — و همانطور که در جدول دیدید، این یعنی دورهٔ بازگشت از ۴٫۴ سال به ۱٫۶ سال میرسد.
شرط اصلی، همزمانی تولید و مصرف است. نیروگاه خورشیدی ظهر بیشترین تولید را دارد؛ اگر خط تولید شما شبکار است، این همزمانی وجود ندارد و باید سراغ فروش به شبکه بروید. جزئیات این مسیر در نیروگاه خورشیدی صنعتی آمده است.
قبل از قفلکردن ظرفیت، اینها را چک کنید
ظرفیت پست و انشعاب. در این مقیاس معمولاً نیاز به پست اختصاصی یا ارتقای انشعاب هست؛ هزینهاش باید از ابتدا در برآورد بیاید.
مجوز و قرارداد. فرایند اخذ مجوز و بستن قرارداد در مجوز نیروگاه خورشیدی و قرارداد ساتبا توضیح داده شده است.
انتخاب پیمانکار. در ظرفیتهای بالای ۲۰۰ کیلووات، کیفیت طراحی و اجرا مستقیماً روی بازده بیست ساله اثر میگذارد. معیارهای انتخاب را در راهنمای انتخاب پیمانکار و معنای EPC آوردهایم.
قدم بعدی
برای اینکه ببینید با سرمایهٔ مشخص شما چه ظرفیتی و چه دورهٔ بازگشتی به دست میآید، ماشینحساب نیروگاه خورشیدی همهٔ این فرضها را قابل تغییر گذاشته است. برای طراحی ظرفیت بهینه با توجه به مصرف و انشعاب واحدتان هم درخواست مشاوره ثبت کنید.
پرسشهای پرتکرار
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ کیلوواتی چقدر است؟
حدود ۱۷٫۵ میلیارد تومان برای نصب پشتبامی و حدود ۳۵ میلیارد تومان برای نصب زمینی در سال ۱۴۰۵.
چرا نرخ خرید برق نیروگاه بالای ۲۰۰ کیلووات کمتر است؟
نرخ خرید تضمینی ساتبا پلهای و بر اساس ظرفیت است. تا ۲۰۰ کیلووات ۵٬۸۵۴ تومان و از ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات ۴٬۶۳۹ تومان بر کیلوواتساعت است؛ یعنی حدود ۲۱ درصد کاهش که روی کل تولید اعمال میشود.
بهترین ظرفیت برای فروش به ساتبا چقدر است؟
یا درست زیر ۲۰۰ کیلووات، یا بالای ۳۰۰ کیلووات. بازهٔ ۲۰۰ تا ۲۵۱ کیلووات از نظر درآمدی از نیروگاه ۱۹۹ کیلوواتی بدتر است، چون افت نرخ بیشتر از افزایش تولید اثر میگذارد.
درآمد نیروگاه ۵۰۰ کیلوواتی در سال چقدر است؟
با نرخ ساتبا در مناطق پرتابش حدود ۴٬۲۹۱ میلیون تومان در سال، و در مسیر خودمصرفی صنعتی حدود ۱۱٬۰۰۰ میلیون تومان.