نیروگاه یک مگاواتی مرز ورود به مقیاس صنعتی است. اما درست روی همین عدد، یک تغییر مهم اتفاق می‌افتد که خیلی از برآوردهای منتشرشده آن را نادیده می‌گیرند: بالای یک مگاوات، نرخ خرید تضمینی مصوب وجود ندارد. جدول تعرفهٔ ۱۴۰۵ تا سقف یک مگاوات تعریف شده و پروژه‌های بزرگ‌تر باید از مسیر دیگری قیمت‌گذاری شوند.

هر مقاله‌ای که درآمد نیروگاه مگاواتی را با نرخ ساتبا حساب کرده باشد، عدد اشتباهی به شما داده است. در ادامه هزینه احداث نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی و درآمد واقعی‌اش را با مسیرهای درست بررسی می‌کنیم.

هزینه احداث نیروگاه یک مگاواتی در ۱۴۰۵

در این مقیاس هزینهٔ تجهیزات به حدود ۳۳ میلیون تومان بر کیلووات می‌رسد؛ اقتصاد مقیاس در خرید پنل، اینورتر مرکزی و مدیریت پروژه اثر خودش را می‌گذارد.

جزء هزینهنیروگاه زمینینیروگاه پشت‌بامی
تجهیزات و نصبحدود ۳۳ میلیارد تومانحدود ۳۳ میلیارد تومان
زمین، پست، خط انتقال، محوطهحدود ۳۵ میلیارد تومان—
جمع سرمایهٔ موردنیازحدود ۶۸ میلیارد تومانحدود ۳۳ میلیارد تومان

همین جدول توضیح می‌دهد چرا در منابع مختلف رقم‌هایی بین ۶۰ تا ۸۰ میلیارد تومان می‌بینید: آن اعداد برای نیروگاه زمینی‌اند و نیمی‌شان اصلاً تجهیزات نیست.

بخش دوم بیشترین نوسان را دارد و به قیمت زمین و فاصله تا شبکه بستگی دارد؛ بازهٔ واقعی‌اش بین ۱۵ تا ۵۵ میلیون تومان بر کیلووات است، یعنی برای یک مگاوات بین ۱۵ تا ۵۵ میلیارد تومان. این تنها متغیری است که می‌تواند کل اقتصاد پروژه را جابه‌جا کند و به همین دلیل انتخاب زمین از انتخاب تجهیزات مهم‌تر است.

زمین موردنیاز و درآمد هر هکتار

هر کیلووات نیروگاه زمینی حدود ۱۵ مترمربع زمین می‌خواهد. فاصلهٔ بین ردیف‌ها برای جلوگیری از سایه‌اندازی، بخش عمدهٔ این مساحت است.

ظرفیتزمین موردنیاز
۱ مگاواتحدود ۱۵٬۰۰۰ مترمربع (۱٫۵ هکتار)
۵ مگاواتحدود ۷۵٬۰۰۰ مترمربع (۷٫۵ هکتار)

برعکسش هم به کار می‌آید: هر هکتار زمین حدود ۶۶۷ کیلووات ظرفیت جا می‌دهد. در منطقه‌ای مثل کرمان، یک هکتار سالانه حدود ۱٬۲۳۴٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند. ارزش این تولید با تعرفهٔ تجدیدپذیر صنایع به حدود ۱۴٫۷ میلیارد تومان در سال می‌رسد، در برابر سرمایه‌گذاری حدود ۴۵ میلیارد تومانی.

درآمد نیروگاه یک مگاواتی؛ مسیرها

چون نرخ خرید تضمینی برای این ظرفیت تعریف نشده، دو مسیر واقعی باقی می‌ماند:

بورس انرژی، تابلوی سبز. برق مستقیم به صنایع فروخته می‌شود. صنایع بالای یک مگاوات موظف‌اند بخشی از برقشان را تجدیدپذیر تأمین کنند و همین تقاضا را می‌سازد. نرخ توافقی است و مبنای مقایسه‌اش، تعرفهٔ تجدیدپذیری است که صنعت در صورت نخریدن برق سبز باید بپردازد: حدود ۱۱٬۸۹۲ تومان بر کیلووات‌ساعت در مهر ۱۴۰۵.

خودمصرفی صنعتی. صنعت برای خودش نیروگاه می‌سازد و از پرداخت تعرفهٔ تجدیدپذیر و بخشی از قبض معاف می‌شود.

حالتتولید سالانهدرآمد سال اولسود خالص سال اولدورهٔ بازگشت
زمینی، کرمان۱٬۸۵۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعتحدود ۲۲ میلیارد تومانحدود ۲۱ میلیارد تومانحدود ۳٫۳ سال
زمینی، اصفهان۱٬۷۵۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعتحدود ۲۰٫۸ میلیارد تومانحدود ۱۹٫۸ میلیارد تومانحدود ۳٫۵ سال
پشت‌بامی، کرمان۱٬۸۵۰٬۰۰۰ کیلووات‌ساعتحدود ۲۲ میلیارد تومانحدود ۲۱٫۵ میلیارد تومانحدود ۱٫۵ سال

هزینهٔ بهره‌برداری و نگه‌داری سالانه ۱٫۵ درصد سرمایه است: حدود یک میلیارد تومان برای حالت زمینی.

این عددها را با چه احتیاطی بخوانید

صادقانه باید گفت که جدول بالا خوش‌بینانه‌ترین حالت ممکن را نشان می‌دهد، چون نرخ ۱۱٬۸۹۲ تومان یک سقف است نه قیمت قطعی. در عمل:

قیمت بورس توافقی است و معمولاً پایین‌تر. خریدار صنعتی حاضر است تا نزدیک این عدد بپردازد، نه دقیقاً روی آن. اگر نرخ واقعی مثلاً ۹٬۰۰۰ تومان بسته شود، درآمد سالانه به حدود ۱۶٫۷ میلیارد و دورهٔ بازگشت زمینی به حدود ۴٫۴ سال می‌رسد.

نرخ تضمین‌شده نیست. برخلاف قرارداد بیست سالهٔ ساتبا، قیمت بورس با بازار حرکت می‌کند. این هم مزیت است (در تورم عقب نمی‌ماند) و هم ریسک (قابل پیش‌بینی نیست).

پیداکردن خریدار بخشی از کار است. در مسیر ساتبا خریدار دولت است و جست‌وجویی لازم نیست؛ در بورس باید خریدار پیدا کرد و مذاکره کرد.

زمان‌بندی پروژه. یک مگاوات زمینی از مجوز تا اتصال معمولاً بیش از یک سال طول می‌کشد. تأخیر یعنی سرمایهٔ خوابیده.

روش محاسبه و تحلیل حساسیت نسبت به این متغیرها را در محاسبه بازگشت سرمایه توضیح داده‌ایم.

مقایسه با ظرفیت‌های پایین‌تر

ظرفیتهزینهٔ هر کیلووات (زمینی)نرخ فروشدورهٔ بازگشت
۱۰۰ کیلووات۷۳ میلیون تومان۵٬۸۵۴ تومان (ساتبا)حدود ۷٫۷ سال
۵۰۰ کیلووات۷۰ میلیون تومان۴٬۶۳۹ تومان (ساتبا)حدود ۹٫۶ سال
۱ مگاوات۶۸ میلیون تومانتوافقی (بورس)حدود ۳٫۳ سال

نکتهٔ جالب این جدول: عبور از یک مگاوات، با اینکه نرخ تضمین‌شده را از دست می‌دهید، از نظر عددی بهتر است — چون نرخ بورس بیش از دو برابر نرخ ساتبای پلهٔ میانی است. معاملهٔ واقعی، مبادلهٔ قطعیت با نرخ بالاتر است.

قدم بعدی

پروژهٔ مگاواتی با جدول تصمیم‌گیری نمی‌شود؛ به طرح توجیهی با داده‌های واقعی زمین، تابش و خریدار نیاز دارد. برای برآورد اولیه ماشین‌حساب نیروگاه خورشیدی را باز کنید، سوابق اجرایی را در پروژه‌ها ببینید و برای بررسی جدی درخواست مشاوره ثبت کنید. گزینه‌های مشارکت و تأمین مالی هم در صفحهٔ سرمایه‌گذاری آمده است.

پرسش‌های پرتکرار

هزینه احداث نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی چقدر است؟

حدود ۶۸ میلیارد تومان برای نیروگاه زمینی و حدود ۳۳ میلیارد تومان برای نصب پشت‌بامی در سال ۱۴۰۵. تفاوت مربوط به زمین، پست، خط انتقال و محوطه‌سازی است.

درآمد نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی چقدر است؟

در مناطق پرتابش حدود ۲۲ میلیارد تومان در سال با نرخ سقف تعرفهٔ تجدیدپذیر صنایع. چون نرخ بورس توافقی است، رقم واقعی معمولاً کمتر و دورهٔ بازگشت بین ۳ تا ۵ سال است.

نیروگاه یک مگاواتی چقدر زمین می‌خواهد؟

حدود ۱۵٬۰۰۰ مترمربع یعنی ۱٫۵ هکتار. برعکسش، هر هکتار زمین حدود ۶۶۷ کیلووات ظرفیت جا می‌دهد.

آیا ساتبا برق نیروگاه بالای یک مگاوات را می‌خرد؟

جدول نرخ مصوب ۱۴۰۵ تا سقف یک مگاوات تعریف شده است. پروژه‌های بزرگ‌تر از راه بورس انرژی، قرارداد مستقیم با صنایع یا مزایده قیمت‌گذاری می‌شوند.

درآمد هر هکتار نیروگاه خورشیدی چقدر است؟

یک هکتار حدود ۶۶۷ کیلووات ظرفیت دارد و در مناطق پرتابش سالانه حدود ۱٫۲۳ میلیون کیلووات‌ساعت تولید می‌کند؛ ارزش این تولید با تعرفهٔ تجدیدپذیر صنایع حدود ۱۴٫۷ میلیارد تومان در سال است.